TÜRKİYE’DEN GIDA ARZ GÜVENLİĞINE YÜKSEK TEKNOLOJİLİ ÇÖZÜM
Dünyada ilk 250 g/dk kapasiteli yerli ve millî çevreci fumigasyon sistemi geliştiriliyor.
BİOTEKNİK Bitki Koruma ve Tarım Ürünleri Ticaret Limited Şirketi (BİOTEKNİK) tarafından yürütülen, Dünya Bankası finansmanıyla TÜBİTAK TEYDEB 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Programı kapsamında desteklenen 3268006 numaralı “Atık Bırakmayan Çevreci Fumigant Uygulama Sistemi Geliştirilmesi” Projesi, Fırat Üniversitesi ve Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsünün bilimsel ve teknik danışmanlığıyla, 16 Eylül 2026 tarihinde TAGEM Konferans Salonunda düzenlenecek proje lansmanı ve imza töreniyle kamuoyuna tanıtılacaktır.
Projenin kamuoyuna tanıtılacağı bu dönem, gıda arz güvenliği ve tarımsal dayanıklılığın Türkiye’nin ekonomi ve teknoloji politikalarında daha güçlü biçimde öne çıktığı bir sürece denk geliyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından açıklanan 2027–2029 Orta Vadeli Program’da gıda arz güvenliğinin sağlanması ve tarımsal dayanıklılığın artırılması öncelikli politika alanları arasında yer almaktadır.
Türkiye’nin Millî Teknoloji Hamlesi ve 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi ise kritik alanlarda yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesini, teknolojik bağımsızlığın güçlendirilmesini, yeşil dönüşümü ve yüksek katma değerli üretimi öne çıkarmaktadır.
Gıdayı Korumak, Geleceği Korumaktır
Gıda artık yalnızca üretilen, taşınan ve ticareti yapılan bir ürün değildir. Gıda; bir ülkenin bağımsızlığını, krizlere karşı dayanıklılığını, ekonomik gücünü ve millî güvenliğini belirleyen stratejik bir değerdir. İklim değişikliği, artan zararlı baskısı, savaşlar ve kırılganlaşan tedarik zincirleri karşısında her kilogram tahıl, korunması gereken millî bir varlıktır.
Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen TÜBİTAK TEYDEB 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Programı kapsamında desteklenen proje; Millî Teknoloji Hamlesi vizyonuyla örtüşen biçimde, yerli mühendislik ve Ar-Ge kabiliyetleriyle yüksek katma değerli, çevreci ve ihracat potansiyeli taşıyan yeni nesil bir fumigasyon teknolojisi geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Kamu–Üniversite–Sanayi Güç Birliği
Proje kapsamında söz konusu system; TÜBİTAK TEYDEB destek ve izleme mekanizmasıyla; Fırat Üniversitesi ve Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü bilimsel ve teknik danışmanlıkları sayesinde BİOTEKNİK firması tarafından geliştirilecektir.
Proje lansmanı ve imza töreni; gıda arz güvenliği açısından kritik bir soruna dikkat çekmek, kamu–üniversite–sanayi iş birliğini güçlendirmek ve fumigasyonu tahmine dayalı bir uygulamadan çıkararak ölçülebilir, izlenebilir ve doğrulanabilir bir mühendislik sürecine dönüştürecek ortak iradeyi kamuoyuyla paylaşmayı amaçlamaktadır.
Ölçülemeyen Fumigasyon, Görünmeyen Gıda Kaybıdır
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre dünya genelinde gıdanın yaklaşık %13,3’ü hasat sonrasından perakende aşamasına kadar geçen süreçte kaybedilmektedir. FAO’nun son tahminlerine göre bu, 400 milyar dolardan fazla bir değere denk gelmektedir.
Yetersiz veya hatalı fumigasyon uygulamaları da depolanan ürünlerde miktar, kalite ve ticari değer kaybına yol açabilen önemli risk unsurlarından biridir.
Hedef gaz konsantrasyonunun kapalı alanın her noktasında ve gerekli süre boyunca sağlanamaması; yeniden uygulama ihtiyacına, operasyonların uzamasına, ek maliyetlere ve ürünün kalite ve ticari değer kaybına neden olabilmektedir. Gereğinden fazla dozlama ise gereksiz fumigant tüketimine, iş sağlığı ve güvenliği risklerinin artmasına ve çevresel yüke yol açabilmektedir. Bu nedenle doğru fumigasyon yalnızca teknik bir uygulama değil; gıda arz güvenliğini, tarımsal dayanıklılığı, ihracatı ve ülke ekonomisini ilgilendiren stratejik bir süreçtir.
Dünyada İlk: 250 g/dk Kapasiteli Yeni Nesil Sistem
Proje ile dünyada ilk olarak, katı metal fosfit tablet veya pellet kullanılmadan doğrudan silindirize saf fosfin gazıyla çalışan; 250 g/dk kapasiteli, tek gövdeli, tam otomatik ve sensör destekli yeni nesil bir fumigasyon sistemi geliştirilecektir.
Yeni nesil sistem, kapalı alanın farklı noktalarındaki fosfin konsantrasyonunu sensörlerle gerçek zamanlı olarak ölçerek kayıt altına alacak ve uygulamanın teknik verilerle doğrulanmasını sağlayacaktır. Katı metal fosfit kullanılmamasıyla reaktif katı atık oluşumunun önlenmesi; kontrollü uygulamayla gereksiz fumigant tüketimi, ikincil fosfin salımı, yeniden uygulama ve ürün kaybı risklerinin azaltılması hedeflenmektedir.
Bir Makineden Daha Fazlası: Türkiye’nin Fumigasyon Teknolojisi
Projenin hedefi yalnızca yeni nesil bir fumigasyon sistemi geliştirmek değildir. Fumigasyonda yeni yöntem ve standartların geliştirilmesine, International Maritime Organization (IMO) gibi uluslararası platformlarda Türkiye’nin etkinliğinin artırılmasına ve kapalı alanlardaki gaz davranışlarına yönelik bilimsel çalışmalarla akademik bilgi birikiminin güçlendirilmesine katkı sağlanması da amaçlanmaktadır.
Proje tamamlandığında Türkiye; fumigasyonu ölçülebilir, izlenebilir, analiz edilebilir ve belgelendirilebilir hâle getiren; daha az fumigant ve enerji kullanımını hedefleyen, reaktif katı atık oluşturmayan ve gıda kayıplarının azaltılmasına katkı sağlayan yerli ve millî bir teknoloji kazanacaktır.
Gıdayı korumak; ürünü, emeği, ekonomiyi, bağımsızlığı ve millî geleceği korumaktır.
