İlaç sektöründe dünyada 11. sıraya yerleşerek uluslararası pazardaki payını istikrarlı bir şekilde artıran Türkiye, devler ligine girmeye hazırlanıyor. Tıbbi mümessil olarak başladığı kariyerinde Azerbeycan ve Kazakistan gibi ülkelerde satış müdürü görevini üstlenen Tevfik Tolga Kavun, ilaç sektöründe küresel pazarda rekabetçi hale gelebilmenin yollarını açıkladı.
İSTANBUL — İlaç sektöründe 2025’in ilk 6 ayında yaklaşık 1,5 milyar dolarlık üretimle büyüme ivmesi yakalayan Türkiye, dünyada 11. sıraya yerleşerek uluslararası pazardaki payını istikrarlı bir şekilde artırıyor. Sektör uzmanlarının da desteğiyle dış ilişkilerini güçlendiren ülkemiz, ilk ona girmeye hazırlanıyor. Tıbbi mümessil olarak başladığı kariyerinde, Azerbeycan ve Kazakistan gibi ülkelerde satış müdürü görevini üstlenen ve işbirliklerini destekleyen Tevfik Tolga Kavun, ilaç sektörünün dinamiklerini değerlendirirken küresel pazarda daha rekabetçi hale gelebilmenin yollarını açıkladı.
“Yaklaşık 100’den fazla üretim tesisi uluslararası standartlara uygun faaliyet gösteriyor”
Türkiye’nin ilaç sektörüne dair içgörülerini paylaşan Tevfik Tolga Kavun, şu açıklamada bulundu: “Türk ilaç sektörü hem bölgesel hem de küresel ölçekte ciddi bir potansiyele sahip. Bugün yaklaşık 10.3 milyar dolar seviyelerinde bir pazar büyüklüğüne ulaşmış durumda ve her yıl ortalama %8-10 arasında büyüme kaydediyor. Nüfusun yaşlanması, kronik hastalıkların artması ve sağlık hizmetlerine erişimin genişlemesi, bu büyümeyi destekleyen en önemli faktörler arasında yer alıyor.”
“Türkiye’de güçlü bir üretim altyapısı var. Yaklaşık 100’den fazla üretim tesisi uluslararası standartlara uygun şekilde faaliyet gösteriyor ve bunların önemli bir kısmı hem Avrupa hem de Ortadoğu pazarına ihracat yapıyor. Pandemi döneminde Türkiye’nin hızlı üretim ve dağıtım kapasitesine ulaşması, aslında bu altyapının gücünü de ortaya koydu. Üretim kapasitesi, dinamik insan kaynağı ve genişleyen iç pazarıyla bölgesinde lider olmaya devam eden ülkemizin, küresel ölçekte daha fazla söz sahibi olabilmesi için Ar-Ge, biyoteknoloji ve inovatif ilaç yatırımlarına ağırlık vermesi kritik önem taşıyor.”
“Regülasyonların sıkılaşması, şirketlerin esnek ve inovatif olmalarını zorunlu kılıyor”
Türkiye’den alanında öncü dernek başkanlarını ve üniversite bölüm başkanlarını davet ederek Azerbaycan’da tıbbi bilgi transferini ve branşlar arası işbirliğini sağlayacak bir köprü kuran Tevfik Tolga Kavun, “Küresel ilaç sektörü bugün, tarihin belki de en dinamik dönemlerinden birini yaşıyor. Bir yandan dijitalleşme, yapay zeka destekli klinik araştırmalar, biyoteknoloji ve kişiselleştirilmiş tedaviler yükselişte. Diğer yandan maliyet baskıları, patent sürelerinin kısalması, jenerik rekabeti ve regülasyonların sıkılaşması şirketlerin esnek ve inovatif olmalarını zorunlu kılıyor” diyerek Türkiye’nin küresel pazarda öne çıkması için yapılması gerekenleri şu sözlerle aktardı:
“Türkiye’nin küresel pazarda daha rekabetçi hale gelebilmesi için üç temel adım görüyorum.
Birincisi, Ar-Ge yatırımlarının artırılması. Yeni molekül geliştirme sürecinde devlet-özel sektör işbirliğinin güçlenmesi gerekiyor. Uluslararası regülasyon standartlarına daha hızlı uyum için İyi Üretim Uygulamaları’na (GMP), ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) ve Avrupa İlaç Ajansı (EMA) gibi otoritelerin taleplerine erken aşamada entegre olan şirketler, global pazarda çok daha kolay kabul görüyor. Son olarak ise insan kaynağının globalleşmesi şart. Yurt dışında tecrübe kazanmış profesyonellerin Türkiye’de sektöre kazandırılması, rekabet gücünü ciddi ölçüde artırabilir. Benim Kazakistan ve Azerbaycan deneyimlerimden gördüğüm üzere, farklı pazarlardaki iş yapış modellerini bilen yöneticiler, şirketlere stratejik avantaj sağlıyor.”
“Uluslararası stratejiler geliştirirken, lokal politikaları çok iyi analiz etmek gerekiyor”
Azerbaycan ve Kazakistan’da satış müdürü olarak görev alan Tevfik Tolga Kavun, “2013’te Azerbaycan’da bir ilaç için gerçekleştirdiğimiz saha etkinlikleri sayesinde satış hedeflerine ilk kez ulaştık. Bu başarının ardından, %100 yerli sermaye gücüyle 70 yılı aşkın süredir Türk ilaç sektörünün gelişimine ve uluslararası açılımına öncülük eden şirketin Kazakistan yapılanmasında saha müdürü görevine atandım. 121 kişilik saha ekibini yönetmenin yanı sıra, satış stratejilerinin belirlenmesi, bütçe planlaması, derneklerle koordinasyon ve ekip eğitimi gibi görevleri üstlendim. Görev sürem boyunca ekip sayısını 180 kişiye çıkararak, 2024’te şirketi Kazakistan pazarında satış cirosu açısından ilk 3 arasına taşınmasını başardık. Önümüzdeki dönemde hedefim, özellikle gelişmekte olan pazarlarda dijital dönüşüm projelerine, yenilikçi satış – pazarlama yöntemlerine ve sağlık profesyonellerinin ihtiyaçlarına yönelik inovatif çözümler geliştirmeye öncülük etmek istiyorum. Hem sektörün dijitalleşme sürecine liderlik eden hem de hasta ve sağlık sistemine sürdürülebilir değer yaratan global projelerde aktif rol almayı amaçlıyorum” diyerek değerlendirmelerini şöyle sonlandırdı:
“Dijitalleşme mesleğin doğasını ciddi şekilde değiştiriyor, bu bir gerçek. Ancak birebir iletişim her zaman kritik olmaya devam edecek. Çünkü sağlık profesyonelleri ile güvene dayalı bir ilişki, sadece dijital araçlarla kurulamaz. Tedavi kararlarında doktorların güven duyduğu temsilcilerden yüz yüze bilgi almak istemesi devam edecek. Gelecekte ideal model, dijital çözümlerle desteklenen ama insani dokunuşu kaybetmeyen hibrit bir yapı olacak. Ben de en çok her ülkenin farklı sağlık kültürü ve iletişim tarzı olması karşısında zorlanmıştım. Bu yüzden Kazakistan, Azerbaycan ve Türkiye’de yönettiğim saha ekiplerinde her zaman ölçülebilir hedefler koydum, dinlemeyi ilk sıraya yerleştirdim. Uluslararası stratejiler geliştirirken, lokal politikaları çok iyi analiz etmek gerekiyor.”
