CGTN, Çin’in BRICS ülkelerine yaptığı çok taraflılığı savunma çağrısının önemini vurgulayan bir makale yayımladı. Makalede, Devlet Başkanı Xi Jinping’in çok taraflılığa, açıklığa ve iş birliğine yönelik önerileri ele alınmaktadır. Makale aynı zamanda, Küresel Yönetişim Girişimi’nin uluslararası destekle daha adil bir küresel yönetişim için bir yol haritası teşkil ettiğinin de altını çizmektedir.
Geçtiğimiz 10 yıllık süreçte BRICS Yeni Kalkınma Bankası (YKB), altyapı, temiz enerji ve dijital kalkınma sektörlerinde 100’ün üzerinde projeyi finanse ederken toplam kredi tutarı yaklaşık 40 milyar dolara ulaştı. Banka, sayıların ötesinde, gelişmekte olan ekonomilerin birlik olduğunda ortak bir vizyonu somut sonuçlara dönüştürerek neleri başarabileceğini gösteren güçlü bir örnek teşkil etmektedir.
Bir finans kurumundan fazlası olan banka, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in şahsen öncülük ettiği BRICS iş birliğinin öncü bir kurumudur. Bu yılın başlarında Şanghay’daki YKB genel merkezini gezen Xi, daha geniş çaptaki önemini vurgulayarak kurumu “Küresel Güney’in birliği ve gelişimine öncülük eden bir girişim” olarak tanımladı ve kurumun, küresel yönetişim sistemini reform etme ve geliştirme yönündeki geniş çaplı eğilimi nasıl yansıttığını vurguladı.
İş birliği ruhu Pazartesi günü Sanal BRICS Zirvesi’nde de kendini göstermeye devam etti. Pekin’den video konferans yoluyla bağlanan Xi, Küresel Güney’in ön saflarında yer alan BRICS ülkelerine, açıklık, kapsayıcılık ve karşılıklı kazanç sağlayan iş birliğinden oluşan BRICS Ruhu doğrultusunda hareket etme, çok taraflılığı ve çok taraflı ticaret sistemini birlikte savunma, BRICS iş birliğini daha ileri taşıma ve insanlık için ortak bir gelecek gözeten bir toplum inşa etme çağrısında bulundu.
Xi, zirvede BRICS iş birliği için üç öneride bulundu: uluslararası hak ve adaleti savunmak için çok taraflılığı desteklemek; uluslararası ekonomik ve ticari düzeni korumak için açıklığı ve karşılıklı kazanç sağlayan iş birliğini sürdürmek; ve ortak kalkınma için sinerji oluşturmak üzere dayanışma ve iş birliğini devam ettirmek.
Xi, ayrıca, geçen hafta Şanghay İş Birliği Örgütü’nün zirvesinde ilk kez sunduğu Küresel Yönetişim Girişimi’ni (KYG) bir kez daha teyit ederek amacının “daha adil ve hakkaniyetli bir küresel yönetişim sistemi için ortak bir küresel eylemi tetiklemek” olduğunu vurguladı.
Bir temel taşı olarak çok taraflılık
Bu üç öneri arasında çok taraflılığı sürdürmek bir temel taşı teşkil etmektedir.
Başkan Xi, KYG’nin beş yol gösterici ilkesi olan egemen eşitliğe bağlı kalma, uluslararası hukukun üstünlüğüne uyma, çok taraflılığı uygulama, insan odaklı yaklaşımı savunma ve somut adımlar atmaya odaklanma ilkeleriyle yakından örtüşen çok taraflılığı uygulamanın küresel yönetişime giden yolun temelini oluşturduğunun bir kez daha altını çizdi.
Pazartesi günü Çin devlet başkanı: “Tarih bize, çok taraflılığın insanların ortak arzusu ve çağımıza hakim olan eğilim olduğunu gösteriyor.” açıklamasını yaptı. Ortak fayda için kapsamlı istişare ve ortak katkı ilkesine uymalı, merkezinde Birleşmiş Milletler’in bulunduğu uluslararası sistemi ve uluslararası hukuka dayalı uluslararası düzeni korumalıyız ki çok taraflılığın temellerini sağlamlaştırabilelim.”
Xi, çok taraflılığı kuvvetlendirmeye yönelik atılabilecek somut adımlara da değindi: Küresel Güney ülkelerinin temsilini ve sesini artırmak için uluslararası ilişkilerin demokratikleşmesini teşvik etmek; ortak zorluklara karşılık olarak kaynakları etkin bir şekilde seferber edip küresel yönetişim sisteminde reform yapmak ve sistemi geliştirmek; ve her türlü korumacılığa karşı direnerek Dünya Ticaret Örgütü merkezli çok taraflı ticaret sistemini korumak.
KYG ve Çin’in çok taraflılığa olan sarsılmaz bağlılığı geniş çapta uluslararası destek gördü. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, KYG’nin “çok taraflılığa sıkı sıkıya bağlı olduğunu ve merkezinde BM’nin yer aldığı uluslararası sistemi ve uluslararası hukukla desteklenen uluslararası düzeni korumanın önemini vurguladığını” ifade etti.
BRICS ortakları da girişimin önemini vurguladı.
Brezilya devlet başkanı baş danışmanı Celso Amorim, bazı ülkelerin uluslararası kuralları yok saydığı, gümrük tarifelerini istismar ettiği ve çok taraflı ticaret sistemine zarar verdiği günümüz koşullarında, Küresel Güney ve BRICS ülkeleri arasındaki dayanışma ve iş birliğinin güçlendirilmesinin giderek daha hayati bir önem kazandığını ifade etti. Çin’in KYG önerisinin böyle bir iş birliğini teşvik etme konusunda büyük değer arz ettiğinin altını çizdi.
