Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) araştırmacısı Büşra Zeynep Özdemir, Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışın enerji güvenliği, dışa bağımlılığın azaltılması ve ekonomik dayanıklılık açısından stratejik önemini vurguladı.
Küresel enerji sektörü, tedarik zinciri kırılmaları, jeopolitik gerilimler ve fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar nedeniyle zorlu bir dönemden geçiyor. Petrol ve doğal gaz tedarikindeki darboğazlar, ülkelerin enerji politikalarını maliyet odaklılıktan arz güvenliği ve bağımsızlık eksenine kaydırmasına neden oluyor. Bu kriz ortamında, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanmanın önemi artıyor. Türkiye, bu alanda dikkat çeken bir ülke konumunda bulunuyor.
Elektrik enerjisi kurulu gücünde yenilenebilir kaynakların ulaştığı seviye ve üretimdeki artan payı, Türkiye’ye çevresel kazanımların yanı sıra arz güvenliği, makroekonomik istikrar ve dış şoklara karşı dayanıklılık avantajları sağlıyor. Mart 2026’da yenilenebilir kaynaklardan 19,5 milyar kilovat-saat (kWh) elektrik üretilmesi, Türkiye’ye stratejik bir kazanım olarak öne çıkıyor.
Türkiye’nin elektrik enerjisi kurulu gücündeki dönüşüm, 2002 yılından bu yana belirgin bir artış gösterdi. 2002’de yaklaşık 31.846 Megawatt (MW) olan toplam kurulu güç, 2025 sonu itibarıyla 122.519 MW’a yükseldi. Yenilenebilir kaynakların payı ise 12.305 MW’tan 76.281 MW’a ulaştı. Bu durum, yenilenebilir enerji kaynaklarının Türkiye’nin elektrik sisteminde ana unsurlardan biri haline geldiğini gösteriyor.
Mart 2026 sonu itibarıyla Türkiye’nin elektrik kurulu gücü 125.078 MW’a ulaştı. Bu gücün yüzde 25,9’unu hidroelektrik, yüzde 21,2’sini güneş, yüzde 12’sini rüzgar ve yüzde 1,4’ünü jeotermal enerji oluşturuyor. Özellikle rüzgar ve güneş enerjisindeki artış dikkat çekiyor; güneş enerjisi kurulu gücü 26.339 MW’a, rüzgar enerjisi kurulu gücü ise 15.066 MW’a yükseldi. Rüzgar ve güneşin toplam kurulu güç içindeki payı yüzde 33’e ulaştı.
Kurulu güçteki bu dönüşümün üretime yansıması, Mart 2026’da Türkiye’nin yenilenebilir kaynaklardan 19,46 milyar kWh elektrik üretmesiyle görüldü. Bu, tüm zamanların en yüksek yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimi olarak kayıtlara geçti. Aynı ay, toplam elektrik üretiminin üçte ikisi yenilenebilir kaynaklardan sağlandı. Bu üretimin en büyük katkısı, toplam elektrik üretiminin yüzde 35,4’ünü oluşturan 10,6 milyar kWh ile hidroelektrik santrallerinden (HES) geldi.
HES’ler, yenilenebilir üretim kapasitesinin yanı sıra elektrik sisteminde dengeleyici rol oynayarak, talep artışlarında devreye girebiliyor ve ithal yakıta dayalı üretimi azaltabiliyor. HES üretiminin güçlü seyrettiği dönemler, doğal gaz santrallerine olan ihtiyacı azaltarak elektrik üretim maliyetleri, enerji ithalat faturası ve cari açık üzerinde rahatlatıcı etki yaratıyor. Ancak HES üretiminin yağış rejimine bağlılığı, iklim değişikliği ve kuraklık risklerinin enerji planlamasında dikkate alınmasını gerektiriyor. Bu durum, kalıcı enerji güvenliği için rüzgar, güneş, depolama ve şebeke yatırımlarıyla desteklenmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Türkiye’nin yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimindeki artış, ithal fosil yakıtlara olan bağımlılığı sınırlıyor. Elektrik üretiminde doğal gazın payının artması, Türkiye’yi küresel gaz fiyatlarındaki artışlara, LNG piyasasındaki sıkışmalara, döviz kuru baskılarına ve jeopolitik tedarik risklerine karşı daha açık hale getiriyor. Yenilenebilir kaynakların üretimdeki payının artması, bu kırılganlığı azaltan bir tampon işlevi görüyor.
Yenilenebilir enerji, yalnızca emisyon azaltımıyla değil, aynı zamanda cari açığı sınırlayan, elektrik üretim maliyetlerini dengeleyen ve kriz dönemlerinde arz güvenliğini güçlendiren stratejik bir araç olarak öne çıkıyor. 2025’te Türkiye’nin elektrik üretiminin yüzde 33,6’sı kömürden, yüzde 23’ü doğal gazdan, yüzde 15,8’i hidrolik enerjiden, yüzde 10,9’u rüzgardan ve yüzde 10,5’i güneşten sağlandı. Bu dağılım, fosil yakıtların ağırlığını sürdürse de rüzgar, güneş ve hidroelektriğin payının belirleyici hale geldiğini gösteriyor.
Türkiye’nin elektrik tüketimi 2025 yılında 360.929 GWh ile rekor kırarken, elektrik üretimi de 362.992 GWh ile zirveye ulaştı. Sanayide elektrifikasyon, elektrikli araçların yaygınlaşması, dijitalleşme ve şehirleşme gibi faktörler elektrik tüketimini artıracak. Bu talebin yerli ve yenilenebilir kaynaklarla karşılanması, enerji ithalat faturasını sınırlayacak, arz güvenliğini ve ekonomik dayanıklılığı güçlendirecektir.
Yenilenebilir enerji yatırımları, Türkiye’nin uzun vadeli enerji bağımsızlığı hedefinin temel unsurlarından biridir. Türkiye, 2035 yılına kadar rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücünü toplam 120 bin MW seviyesine çıkarmayı hedefliyor. Deniz üstü rüzgar enerjisi, batarya ve enerji depolama alanlarındaki hedeflerle birlikte, yenilenebilir enerji yatırımları dışa bağımlılığı azaltma, sistem esnekliğini artırma, makroekonomik istikrarı destekleme ve enerji arz güvenliğini güçlendirme arayışının merkezine yerleşiyor.
